Een deepfake kan de stem of het gezicht van een bekende nabootsen. Bescherm je bedrijf daarom niet alleen met herkenningstrucjes, maar met onafhankelijke verificatie: bel zelf terug via een bekend nummer en laat ongebruikelijke betalingen volgens een vaste procedure goedkeuren.
Je hoort je directeur. Maar wie geeft de opdracht?
Een fictief voorbeeld: vrijdagmiddag belt je directeur. ‘Maak vandaag nog € 8.400 over. Het is vertrouwelijk, de factuur volgt maandag.’ Je herkent de stem, de haast en zelfs de gebruikelijke begroeting.
Toch bewijst dat niet wie er belt. Bij CEO-fraude doet een oplichter zich voor als leidinggevende om een medewerker tot betalen te bewegen. Een nagebootste stem kan die misleiding overtuigender maken. Je hoeft niet te bewijzen dat het een deepfake is om de betaling te pauzeren.
Wat maakt een deepfake anders dan een gewone nepmail?
Een deepfake is met AI gegenereerd of gemanipuleerd beeld of geluid dat echt lijkt. Bij stemklonen wordt iemands stem nagebootst; bij video kan ook een herkenbaar gezicht worden getoond.
De FBI beschrijft in een waarschuwing van 3 december 2024 zowel stemimitatie voor betaalverzoeken als nepvideochats met vermeende bedrijfsbestuurders. Het vertrouwde signaal verschuift daarmee van ‘dit klinkt als mijn baas’ naar ‘dit verzoek is onafhankelijk gecontroleerd’.
Welke vier stappen zet je vóór iemand betaalt?
Vertrouw bij een betaalverzoek niet uitsluitend op een herkenbare stem of een herkenbaar gezicht. Controleer het verzoek via een onafhankelijk, bekend contactkanaal en volg de afgesproken autorisatieprocedure.
1. Onderbreek het gesprek
Zeg: ‘Ik controleer dit via onze vaste betaalprocedure en bel je terug.’ Beëindig het gesprek zonder geld over te maken of inlog- en bevestigingscodes te delen. Haast, geheimhouding en druk om afspraken over te slaan zijn redenen voor extra controle, geen uitzonderingen op de procedure.
2. Bel onafhankelijk terug
Kies zelf het nummer uit jullie bestaande, vertrouwde contactlijst. Gebruik geen nummer dat de beller doorgeeft en niet simpelweg de terugbelknop. Bevestig het concrete bedrag, de begunstigde, het rekeningnummer en de aanleiding.
De FBI adviseert, vertaald uit het Engels: ‘Verifieer de identiteit van de beller door op te hangen (…) en het telefoonnummer zelf te bellen.’ Een extra gesprek binnen dezelfde verdachte videovergadering is geen onafhankelijke controle.
3. Controleer de bevoegdheid
Een echte directeur is nog geen vervanging voor de betaalprocedure. Controleer de onderliggende opdracht of factuur en laat een tweede bevoegde persoon ongebruikelijke betalingen goedkeuren. Verifieer een nieuw rekeningnummer bij de leverancier via al bekende contactgegevens.
Leg ook vast wie bij afwezigheid mag goedkeuren. Niemand bereikbaar? Dan blijft de betaling wachten.
4. Leg de verificatie vast
Noteer wie controleerde, wanneer, via welk bekend kanaal en wat is bevestigd. Bewaar de vereiste goedkeuring bij de betaalopdracht. ‘Klonk betrouwbaar’ is geen controleerbare onderbouwing.
Helpt een codewoord tegen een nagemaakte stem?
Een codewoord kan aanvullend helpen, maar mag terugbellen en autorisatie niet vervangen. Het kan uitlekken, worden gedeeld of onder druk worden prijsgegeven. Een correct codewoord bewijst bovendien niet dat bedrag en rekeningnummer kloppen.
Gebruik deze illustratieve oefentabel om de afspraken te bespreken; het is geen door een fraudedeskundige getoetst protocol.
| Wat de beller zegt | Welke onafhankelijke controle volgt |
|---|---|
| ‘Ik ben het, je directeur.’ | Ophangen en zelf het bekende nummer kiezen. |
| ‘Dit moet buiten finance om.’ | De vaste bevoegde goedkeurder inschakelen. |
| ‘Onze leverancier heeft een nieuw IBAN.’ | De leverancier bellen via bestaande contactgegevens. |
Wat als er toch geld is overgemaakt?
Neem direct contact op met je bank via de bankapp of een zelf opgezocht officieel nummer. Meld vermoedelijke fraude en vraag welke maatregelen nog mogelijk zijn om de betaling te stoppen of geld terug te halen. Terugbetaling is niet gegarandeerd; wacht niet op intern onderzoek.
Meld het incident tegelijk bij de financieel verantwoordelijke. Bewaar berichten, telefoonnummers, tijdstippen en transactiegegevens. Regel aangifte via de officiële politieroute of bel bij geen spoed 0900-8844. Voor advies en een fraudemelding kun je terecht bij Fraudehelpdesk Zakelijk. Die melding vervangt geen aangifte.
Oefen de terugbelroute met iedereen die betalingen voorbereidt, ook invallers. Ons 30-dagenplan voor AI-geletterdheid in het mkb helpt om zulke werkafspraken onderdeel te maken van gerichte oefensessies. CEO-fraude voorkomen begint niet bij perfect luisteren, maar bij consequent controleren.
Bronnen en meldroutes geraadpleegd op 16 november 2026.